AGSO Knokke-Heist: het zoet-zoutgrensvlak onder de duinen permanent in beeld
AGSO Knokke-Heist wint drinkwater uit een zoetwaterbel onder de duinen. Sinds de verlenging van de winningsvergunning in 2024 moet de positie van het zoet-zoutgrensvlak permanent opgevolgd worden.
In één oogopslag
Toepassing
Grondwatermonitoring en verzilting
Klant
AGSO Knokke-Heist
Sector
Drinkwaterproductie
Onze rol
Meetnet, sensoren en platform
ACHTERGROND
Situatie
Onder de duinen en het golfterrein van de Royal Zoute Golf Club ligt een zoetwaterbel. Die reserve voedt een deel van de drinkwaterproductie van AGSO Knokke-Heist.
Zoet water drijft daar op zouter grondwater. Het evenwicht tussen beide is niet statisch: onttrekking, neerslag, droogte en de zeespiegel werken er alle op in. Schuift het grensvlak richting de winningsputten, dan gaat dat traag en laat het zich nauwelijks omkeren.
In 2024 werd de vergunning voor de grondwaterwinning verlengd. Permanente opvolging van het zoet-zoutgrensvlak rond de winning is daarbij een voorwaarde.
DE VRAAG
Uitdaging
Het grensvlak ligt tientallen meters onder het maaiveld. De gangbare manier om het te bepalen is een EM39-profielmeting: een inductiesonde die over de volledige diepte van een peilbuis de geleidbaarheid van de omringende formatie registreert. Dat levert een compleet beeld van waar zoet in brak overgaat.
Zo'n meting is een terreincampagne. Ze geeft een nauwkeurig profiel op de dag dat ze gebeurt en zegt niets over de periode ertussen. Voor een proces van jaren hoeft dat geen bezwaar te zijn, maar het maakt wel lastig vast te stellen of een verandering structureel is dan wel samenhangt met een droge zomer of een periode van intensievere onttrekking.
Daarnaast wilde AGSO zicht krijgen op wat bovengrondse maatregelen doen: infiltratie van regenwater, ontharding en het afkoppelen van hemelwater van de riolering.
WAT WIJ DEDEN
Onze aanpak
Om die tussenliggende periode zichtbaar te maken was een geleidbaarheidsmeting nodig die permanent op diepte blijft, jarenlang autonoom werkt en zelf geen drift toevoegt aan de reeks.
Verspreid over het wingebied liggen tien diepe peilbuizen, aangelegd tot op de Bartoon-kleilaag op ongeveer dertig meter. In alle tien wordt jaarlijks een EM39-profiel gemeten. In zes ervan hangt daarnaast een permanente geleidbaarheidssonde, op de diepte waar het grensvlak zich bevindt. Die eisen bepaalden de sensorkeuze: een KELLER PR-36X.
De sondes sturen hun metingen automatisch door naar ons platform, zodat de reeks doorloopt zonder dat er iemand ter plaatse komt.
De tien diepe peilbuizen rond het winningsgebied. De rode punten dragen een permanente geleidbaarheidssonde; in alle tien wordt jaarlijks een EM39-profiel gemeten. De kustlijn ligt links bovenaan.
RESULTAAT
Resultaat
AGSO beschikt over twee soorten informatie naast elkaar:
- een jaarlijks EM39-profiel over de volledige diepte van tien peilbuizen;
- een doorlopende geleidbaarheidsreeks in zes daarvan, op de diepte van het grensvlak;
- meetgegevens die binnenkomen zonder terreinbezoek;
- een reeks die met de jaren langer wordt en daarmee bruikbaar voor trendanalyse;
- de opvolging die de vergunning vraagt.
Voor een kustgemeente is de bescherming van onze zoetwaterbel essentieel. Continue monitoring geeft ons de mogelijkheid om evoluties tijdig op te merken en ons beheer daarop af te stemmen.
TECHNIEK
Gebruikte oplossing
- Tien diepe peilbuizen tot op de Bartoon-kleilaag, ongeveer 30 m diep
- Jaarlijkse EM39-profielmetingen over de volledige diepte
- KELLER PR-36X geleidbaarheidssondes in zes peilbuizen
- HydrioSense grondwatermonitoring
- Realtime IoT-telemetrie
- Portaal met dashboards, alarmen en trendanalyse
- API en export voor eigen analyses
IN DE PRAKTIJK
Twee technieken naast elkaar
Een jaarlijkse EM39-profielmeting bepaalt de positie van het volledige zoet-zoutgrensvlak. Continue geleidbaarheidsmetingen maken zichtbaar wat er tussen twee terreinmetingen gebeurt. Juist de combinatie van beide technieken levert de informatie waarop een waterbeheerder beslissingen kan baseren.
Continue monitoring vervangt het profiel dus niet. Een sonde meet op één diepte: ze registreert dát de geleidbaarheid daar verandert, niet hoe het grensvlak over de volledige diepte ligt. Omgekeerd toont een profiel dat één keer per jaar gemeten wordt een verschuiving pas achteraf.
Het verband loopt ook de andere kant op. Het profiel bepaalt op welke diepte een sonde zinvol hangt, en schuift het grensvlak over de jaren, dan is dat een reden om die plaatsing opnieuw te bekijken. Een permanente meting is in dat opzicht geen installatie die je afwerkt, maar een die je op het profiel blijft afstemmen.
Meet u verzilting, of vermoedt u dat het speelt?
Vertel ons waar u wint en op welke diepte u het grensvlak verwacht. We denken mee over de opstelling, en zeggen eerlijk wanneer een meetpunt op de verkeerde plek zou hangen.